Een toelichting over mijn inzending voor toevoeging van gebouwen aan de lijst.

Dit jaar ben ik vijftig jaar bezig als architect in Friesland en in de rest van Nederland. Sinds mei 1974 heb ik een groot aantal gebouwen mogen ontwerpen, die vervolgens gebouwd zijn en helaas zijn ook al een paar weer gesloopt en de gebruiksfunctie gewijzigd. Uitbreidingen en verbouw heeft ook bij een paar gebouwen plaatsgevonden. De categorie van gebouwen is van particuliere woningbouw, seriematige woningbouw voor huur en koop, winkels, kantoren, scholen, sportaccommodaties als drafbanen, sporthallen en zwembaden. Stedenbouwkundige plannen en restauratie behoren ook tot mijn activiteiten.

Zo is ook de uitbreiding en restauratie van het provinciehuis in Leeuwarden van begin jaren tachtig gesloopt. Ook staan op de nominatie voor sloop het zwembad de Welle te Drachten, het mbo college Friese Poort (Firda) te Drachten en het (voormalig en nu leegstaande) gemeentehuis te Ijlst. Op zich jammer, maar misschien noodzakelijk? 

Daarom is het belangrijk dat er nu aan iedereen wordt gevraagd tips te geven voor het behoud van Friese gebouwen om op de lijst te zetten van jong erfgoed. Mijn projecten worden niet voorgedragen voor eigen eer en glorie, maar om een eventueel een bijdrage te leveren aan een mogelijk behoud.

Het hoofdgebouw van de Zeevaartschool in Terschelling is gebouwd in 1966 en de bijgebouwen zijn in 1990 tot stand gekomen. Het instituut is al in de 19e eeuw opgericht en is nu onderdeel van de NHL Stenden. Het is een markant gebouw aan de waddenkust.

In de jaren ’50 en ’60 groeiden de steden hard met grootschalige nieuwbouw wijken. Zo ook Leeuwarden. Voorbeelden zijn Heechterp en Bilgaard. Het besef drong door dat deze groeiende stedelijk bevolking behoefte had aan recreatievoorzieningen in de buurt. De Groene Ster is een gecreëerd natuurgebied met een grote diversiteit aan recreatievoorzieningen.

Het Europaplein is gebouwd voor én na 1965. Het is de enige echte toegangspoort van Leeuwarden. In de jaren '50 ontworpen om auto's te verwelkomen en te leiden naar alle windrichtingen. In de jaren '10 van deze eeuw herontwikkeld om auto's zo snel mogelijk naar de haak buiten de stad te krijgen of richting de rondweg. Het Europaplein is het toonbeeld van de sobere wederopbouw van na de tweede wereldoorlog. Maar het Europaplein is ook een voorbeeld van modern verkeersmanagement. Hoe zorgen we ervoor dat we zo min mogelijk last hebben van auto's en hoe geven we fietsers en voetgangers zo veel mogelijk en zo veilig mogelijk de ruimte. Het Europaplein is hiermee een tijdloos monument. De foto is van Funda.

In de jaren ’60 en ’70 zijn mede door de enorme toename van leerlingen in het voortgezet onderwijs nieuwe onderwijsgebouwen ontstaan. Dit gebouw van A. Bonnema dateert uit 1985. Het enorme complex is opgebouwd uit kleine eenheden en biedt huisvesting aan een groot aantal onderwijsvormen. Inmiddels is het omgeven door een nieuwer beeldbepalend gebouw op “poten”, maar de Bouhof is nog steeds zichtbaar. Architect: Bonnema

Architect A. Bonnema was in 1985 de architect voor de uitbreiding van het door P. de Vries in traditionele stijl ontworpen gemeentehuis. Er is niet gekozen voor een historiserende uitbreiding, maar voor een moderne toevoeging met spiegelglas, wit gestukte gevelwanden en natuursteen. 

Architect: P. de Vries

Dit modern vormgegeven carillion staat precies in het (winkel)centrum. Het is een prima herkenningspunt. Ook voorhet maken van afspraken is deze plek heel herkenbaar en geschikt.

Het carillon in Drachten is ontworpen door architect Gunnar Daan en werd gebouwd in 1996. Het carillon staat waar vroeger de ophaalbrug over de Drachtster vaart was.

In 1988 is door architectenbureau WAA (toen Anne van der Meer) door architect Dick Meulenbelt  in opdracht van de heer Brouwer, van schildersbedrijf Brouwer, een kleurrijke woning ontworpen met een knipoog naaar de kleuren van De Stijl. De opdrachtgever wilde bewust sprekende kleuren om daarmee zijn vak "zichbaar" te maken met zijn woning. Zowel buiten als binnen zijn de kleuren zichtbaar. De woning is gelegen aan een "eigen weg" Wijnma's Reed, een zijweg van de Stationsweg. Van het ontwerp is de oorspronkelijke presentatie tekening bijgevoegd. 

Uniastate in Bears was een state van de familie Unia die in 1756 werd afgebroken. Alleen het poortgebouw is blijven staan. In 1990 is het initiatief genomen om de geschiedenis van de state te laten herleven. B. Mulder heeft een stalen replica ontworpen die een transparant beeld geeft van de state.

Kunstenaar: Bep Mulder

De ecokathedraal is in 1970 gestart door landschapsarchitect Louis le Roy. Het is een complex waar met niet gebruikte bouwmaterialen bijzondere vormen werden gecreëerd zonder gebruik van cement of andere hechtingsmiddelen. Hierdoor kreeg de natuur (planten en insecten) vrij toegang tot deze bouwsels. Tot op de dag van vandaag wordt er “doorgebouwd”.