Gemalen spelen een belangrijke rol in de verandering die het Friese landschap heeft doorgemaakt. Beheersing van het waterpeil heeft de beschikbaarheid van landbouwgrond vergroot. Meestal hebben kleine gemalen geen eigen identiteit. Het is vaak een massaproduct. Dit gemaal, gebouwd in 1999, ontworpen door Olga architecten heeft een eigen gezicht.

Architect: Olga Architecten

Postkantoren hadden een belangrijke functie in de periode na 1965. Er werden in die periode een groot aantal lokale vestigingen gerealiseerd. Na 2000 verloren ze langzaamaan hun functie, mede door de digitalisering. Dit pand is ontworpen door P. de Vries en gerealiseerd in 1965. Het voegt zich op een prachtige wijze in de bestaande gevelwand, maar onderscheid zich als afzonderlijk gebouw.

Architect: P. de Vries

De kerk “Christus licht der wereld” is gebouwd in 1971 naar een ontwerp van H.J. van Wissen. Het is een modern kerkgebouw zonder een karakteristieke kerktoren.

Architect: H.J. van Wissen

Een 'landmark', een icoon en een krachtig symbool in het landschap van Mid-Fryslân. Sinds 1994 een wordt er in de dorpen Reduzum, Friens en Idaerd mienskipsenerzjy opgwekt middels een windturbine. Na een aanloop van 10 jaar is de 'oude' dorpsmolen in 2022 vervangen door de nieuwe dorpsmolen 'de Trije'. De komende decennia zullen de inwoners van de drie dorpen profiteren van de revenuen van de turbine. 'Thús komme yn Mid-Fryslân is de mûne sjen en witte dat der draait foar en troch de mienskip'!

De dijktempel naar ontwerp van I. Willemsma is gerealiseerd nadat 66 km dijk op Deltahoogte was gebracht. De dijktempel is uit 1993.

Gemeente: Waadhoeke

Architect: Ids Willemsma

Het Schalsumerplan is ontworpen door architect J.J.M. Vegter die ook Rijksbouwmeester is geweest. Het plan is gerealiseerd tussen 1975 en 1990 en kenmerkt zich door een recht stratenpatroon, een lage dichtheid met veel twee onder één kap woningen.

Architect: Burggraaf

Deze uitkijktoren is ontworpen door D. de Haan en heeft een vorm waaraan de naam is ontleend. De toren is een stalen constructie die bekleed is met Larikshout dat volledig vergrijst over tijd. Het wordt één met de bosrand waar het is gesitueerd. Het is gerealiseerd in 1990.

Architect: D.A. de Haan

Een toelichting over mijn inzending voor toevoeging van gebouwen aan de lijst.

Dit jaar ben ik vijftig jaar bezig als architect in Friesland en in de rest van Nederland. Sinds mei 1974 heb ik een groot aantal gebouwen mogen ontwerpen, die vervolgens gebouwd zijn en helaas zijn ook al een paar weer gesloopt en de gebruiksfunctie gewijzigd. Uitbreidingen en verbouw heeft ook bij een paar gebouwen plaatsgevonden. De categorie van gebouwen is van particuliere woningbouw, seriematige woningbouw voor huur en koop, winkels, kantoren, scholen, sportaccommodaties als drafbanen, sporthallen en zwembaden. Stedenbouwkundige plannen en restauratie behoren ook tot mijn activiteiten.

Zo is ook de uitbreiding en restauratie van het provinciehuis in Leeuwarden van begin jaren tachtig gesloopt. Ook staan op de nominatie voor sloop het zwembad de Welle te Drachten, het mbo college Friese Poort (Firda) te Drachten en het (voormalig en nu leegstaande) gemeentehuis te Ijlst. Op zich jammer, maar misschien noodzakelijk? 

Daarom is het belangrijk dat er nu aan iedereen wordt gevraagd tips te geven voor het behoud van Friese gebouwen om op de lijst te zetten van jong erfgoed. Mijn projecten worden niet voorgedragen voor eigen eer en glorie, maar om een eventueel een bijdrage te leveren aan een mogelijk behoud.

Staartbrug waarbij het scharnierpunt niet onder het wegdek zit, maar op pylonen die aan één kant van de brug staan. Bij opening wordt het wegdek opgetild en in een verticale positie gezet. De brug staat hoog op  diverse internationale lijstjes als een van de meest bijzondere bruggen. De brug is gebouwd in 2000 en ontworpen door H.C. Kooijman van A90 Architecten.

Het entreegebouw van het voormalig Fries Museum verbindt enkele gebouwen op een uitzonderlijke manier. De aanpassing is echter meer dan de entree. Het omhelst ook het creëren van additionele ruimten die deels onder het straatniveau liggen. Het is een eigentijdse invulling die zich aanpast aan de omliggende gebouwen.

Architect: G. Daan uit 1995.